NEDERLANDSE DRONE REGELGEVING
ALLES OVER DE NEDERLANDSE DRONE WETGEVING
INLEIDING
Wanneer Kiwi Aerial Shots in 2012 begon te vliegen, bestond het woord “drone” in de regelgeving nog niet eens. Er waren geen certificaten, geen categorieën, geen no-fly zone kaarten en geen verplichte verzekeringen. Je kocht een multirotor, je vloog hem, en je hoopte dat niemand klaagde. Sindsdien is er veel veranderd.
Vandaag de dag is de Nederlandse droneregelgeving onderdeel van een breed Europees kader, opgesteld door EASA, de European Union Aviation Safety Agency. Voor Nederland is het IL&T, de Inspectie Leefomgeving en Transport, de toezichthoudende instantie die de regels handhaaft namens het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Wil je altijd op de hoogte blijven van de laatste wijzigingen? Houd dan de websites van IL&T en DroneWatch in de gaten. Dronewatch is de onafhankelijke nieuwssite voor drone piloten in Nederland en publiceert wekelijks updates over wet- en regelgeving.
Op deze pagina geven we een volledig overzicht van de Nederlandse droneregelgeving: van de basisregels voor recreanten tot de EASA Specific Category certificering die wij als professioneel dronebedrijf houden. We leggen de categorieën uit, het stappenplan voor je dronebewijs, de speciale regels voor FPV-drones, de CTR-zones en alle no-fly zones die je als dronepiloot in Nederland moet kennen.
CONTACT KIWI AERIAL SHOTS VOOR PROFESSIONELE DRONE OPNAMES
DE DRIE CATEGORIEËN: OPEN, SPECIFIC EN CERTIFIED
Sinds 2022 is de Europese drone regelgeving volledig van kracht in Nederland. Het oude onderscheid tussen commercieel en recreatief gebruik is vervallen. In plaats daarvan draait alles om risico: hoe zwaar is de drone, waar vlieg je, hoe hoog, en in wiens nabijheid? Op basis daarvan val je in één van drie categorieën.
De Open categorie is voor drones met een laag risicoprofiel. Dit zijn veelal de lichtere consumentendrones die recreanten en kleine bedrijven vliegen. Je hebt een theorie-examen nodig, maar geen goedkeuring van de overheid per vlucht.
De Specific categorie is voor vluchten met een hoger risico: zware drones, vluchten in stedelijk gebied, vluchten dicht bij mensen, hoger dan 120 meter of buiten het zicht van de piloot. Professionele dronebedrijven zoals Kiwi Aerial Shots opereren in deze categorie. Je hebt een goedgekeurd operationeel handboek en een geldige operatorvergunning nodig van IL&T.
De Certified categorie is gereserveerd voor de toekomst van autonome dronevluchten: pakketbezorging, drone taxis en andere volledig geautomatiseerde operaties. Voor de meeste drone piloten en bedrijven is dit nog niet relevant.
strong>DE OPEN CATEGORIE: A1, A2 EN A3
De Open categorie is onderverdeeld in drie subcategorieën. Welke van toepassing is, hangt af van het gewicht van je drone en de C-label classificatie.
Subcategorie A1 is voor drones tot 250 gram zonder C-label, en voor C1-drones tot 900 gram. Je mag vliegen in de buurt van mensen, maar niet boven mensenmenigten. Registratie als exploitant is verplicht zodra je drone een camera heeft of zwaarder is dan 250 gram. Je hebt het online A1/A3 theorieexamen nodig.
Subcategorie A2 is voor C2-drones van 900 gram tot 4 kilogram. De minimale afstand tot mensen en niet-betrokken personen is 30 meter horizontaal, of 5 meter in slow-speed modus. Je hebt zowel het A1/A3 examen als het aanvullende A2 certificaat nodig.
Subcategorie A3 is voor C3- en C4-drones tot 25 kilogram. Je vliegt minimaal 150 meter van woongebieden, commercieel of recreatief gebied en industrieterreinen. Enkel het A1/A3 theorieexamen is vereist.
Algemene basisregels voor alle vluchten in de Open categorie: je bent minimaal 16 jaar oud, je vliegt maximaal 120 meter hoog, je drone blijft altijd in direct zicht (VLOS), je vliegt alleen overdag, je hebt een aansprakelijkheidsverzekering die drone-incidenten dekt en je checkt altijd vooraf op GoDrone.nl of jouw locatie vliegbaar is.
NO-FLY ZONES IN NEDERLAND
WAAR JE NIET ZOMAAR MAG VLIEGEN
Een CTR zone is het gecontroleerde luchtruim rondom een luchthaven. Tot voor kort gold als basisregel: geen drone in een CTR zonder expliciete toestemming van de luchtverkeersleiding. Check de Godrone Kaart voor deze zones
Natura 2000-gebieden zijn Europees beschermde natuurgebieden. Vliegen is hier in principe verboden zonder ontheffing van het bevoegd gezag. Op de GoDrone-kaart staan ze groen gemarkeerd of op deze Natura2000 kaart.
Stedelijk gebied en aaneengesloten bebouwing: in de Open categorie mag je hier niet of nauwelijks vliegen. In de Specific categorie kan het met de juiste certificering en mitigerende maatregelen.
Vitale infrastructuur: elektriciteitscentrales, waterzuiveringsinstallaties, Schiphol en andere kritieke objecten hebben een uitgebreid buffergebied rondom zich waar vliegen streng gereguleerd of verboden is.
Privacywetgeving en het filmen van mensen: een drone met camera valt onder de AVG, de Algemene Verordening Gegevensbescherming. Je mag niet zomaar mensen filmen zonder hun toestemming, zeker niet als de beelden herleidbaar zijn tot individuele personen. Dit geldt ook voor opnames vanuit de lucht. Op publieke locaties is enige speelruimte, maar gerichte opnames van mensen in hun privéomgeving zijn niet toegestaan. Voor commerciële producties raden we altijd aan vooraf juridisch advies in te winnen over het gebruik van de beelden.
Infrastructuur: voor snelwegen, spoorlijnen en drukke vaarwegen gelden afstandsregels. In de Open categorie mag je niet vliegen boven of direct naast rijkswegen en spoorinfrastructuur zonder toestemming. De exacte afstanden en uitzonderingen staan in de GoDrone-kaart per locatie. Voor professionele producties waarbij een drone over of langs een snelweg of spoorlijn vliegt, is altijd een Specific-categorie operatie vereist met goedkeuring van Rijkswaterstaat of ProRail.
De Maasvlakte en Rotterdamse havengebied vallen deels onder het CTR van Rotterdam The Hague Airport en deels onder specifieke gebiedsaanwijzingen van het Havenbedrijf Rotterdam. Voor producties op de Maasvlakte werken we altijd met voorafgaande afstemming met het Havenbedrijf dat tegenwoordig via de Airwayz app gaat
Heliporten hebben elk hun eigen beschermde zone die op de GoDrone-kaart zichtbaar is. Ziekenhuizen met een helipad vallen hier ook onder.
Nachtvluchten zijn in de Open categorie niet toegestaan. In de Specific categorie kan nachtvliegen onder een goede nachtcertificering en met de juiste mitigerende maatregelen. Kiwi Aerial Shots is nachtcertificeerd en heeft eigen drone verlichtingssystemen voor professionele nachtproducties.
Vliegen buiten UDP, buiten de Unilateral Declared Procedure, is een term die relevant is voor operaties in gecontroleerd luchtruim. Hiervoor is altijd afstemming met de luchtverkeersleiding vereist, ongeacht de categorie.
CTR-ZONES EN DE NIEUWE ZONERING VANAF NOVEMBER 2026
Rond de vijf civiele luchthavens, Schiphol, Rotterdam The Hague Airport, Groningen Eelde, Maastricht-Aachen en Lelystad, worden delen van de CTR opengesteld voor dronevluchten zonder voorafgaande toestemming. De nieuwe indeling werkt met zones:
Zone 1: geen wijziging, bestaande beperkingen blijven van kracht.
Zone 2a: dronepiloten in de Specific categorie mogen hier vliegen zonder toestemming van de luchtverkeersleiding, mits aan de overige voorwaarden wordt voldaan.
Zone 3: zowel Open- als Specific-categorie piloten mogen hier zonder toestemming vliegen. Dit is de zone met de meeste nieuwe vrijheid, met name voor recreatieve vliegers.
Zones 2b en 4: uitsluitend voor Specific-categorie operators geldt hier een uitzondering: binnen 30 meter van gebouwen of obstakels mag zonder toestemming gevlogen worden.
Militaire luchthavens vallen buiten deze wijziging en blijven onder de bestaande beperkingen. De exacte zonegrenzen worden gepubliceerd op GoDrone en Aeret. Check die kaarten altijd voor je vlucht, ook als je dacht dat een locatie vrij is.
Voor professionele produvcties in Amsterdam of Rotterdam werken wij als Specific-categorie operator al jaren met een RT-operator en een 10 meter zendmast voor radiocontact met de luchtverkeersleiding. Die werkwijze blijft gelden voor Zone 1 en complexe operaties, ook na november 2026.
FPV DRONE REGELS
FPV-drones, First Person View drones, vormen een aparte categorie binnen de regelgeving. De piloot vliegt via een bril of monitor en heeft geen direct zicht op de drone: dit is technisch gezien BVLOS, vliegen buiten het directe zichtsveld. Dat plaatst FPV-vluchten in principe buiten de Open categorie.
Naast de basis drone regels die voor iedere drone gelden spelen ook de volgende regels mee:
Bij recreatief FPV-vliegen is een buddy-systeem verplicht: een tweede persoon, de spotter, houdt de drone altijd in direct zicht en kan ingrijpen of de piloot waarschuwen. Met een spotter valt de vlucht toch binnen VLOS en dus in de Open categorie, mits aan alle andere voorwaarden is voldaan.
Bij professionele FPV-producties, waarbij drones snel door bebouwde omgevingen, langs acteurs of in industriële omgevingen vliegen, opereren we altijd in de Specific categorie. De spotter is ook bij ons op elke FPV-shoot aanwezig, aangevuld met de mitigerende maatregelen uit ons goedgekeurde operationele handboek.
BVLOS, Beyond Visual Line of Sight, is vliegen waarbij de drone verder gaat dan het directe zichtsveld van piloot én spotter samen. Dit vereist altijd een Specific-categorie operatie met expliciete goedkeuring van IL&T per operatie of operatietype.
STAPPENPLAN VOOR JOUW DRONEBEWIJS
Is je drone zwaarder dan 250 gram of heeft die een camera? Dan zijn dit de stappen:
Stap 1: Registreer jezelf als exploitant bij de RDW. Dit kost eenmalig geld en geeft je een Operator ID.
Stap 2: Breng je Operator ID aan op je drone, bijvoorbeeld als sticker.
Stap 3: Haal je theorieexamen. Voor A1/A3 vluchten volstaat het gratis online examen via de RDW-website. Voor A2-vluchten heb je daarnaast het betaalde A2 certificaat nodig bij een erkende aanbieder zoals de Drone Flight Academy of Dutch Drone Academy.
Stap 4: Regel je verzekering. Controleer of je aansprakelijkheidsverzekering expliciet drone-incidenten dekt. Veel standaard WA-verzekeringen sluiten dit uit.
Stap 5: Installeer de GoDrone app. Hiermee zie je realtime welke gebieden open staan, controleer je NOTAM-informatie en meld je als professionele gebruiker je vluchten aan.
REMOTE ID EN C-LABELS
Sinds 1 januari 2024 zijn C-labels verplicht op nieuwe drones. Het label (C0 tot en met C4) bepaalt in welke subcategorie je mag vliegen. Zelfbouw drones onder de 250 gram hebben vooralsnog geen label nodig.
Eveneens verplicht sinds 2024 is Remote ID: je drone zendt automatisch je exploitatienummer uit zodat handhavers, politie en andere luchtruimgebruikers kunnen zien van wie de drone is. Dit geldt voor C1, C2 en C3 drones. Heeft je drone geen ingebouwde Remote ID? Dan zijn er externe zendertjes op de markt, de zogenoemde drone tags, die je aan je drone bevestigt.
Je kan deze bij Droneland kopen, zie deze Drone tag pagina
DE SPECIFIC CATEGORIE: VOOR PROFESSIONELE DRONEBEDRIJVEN
Vluchten die buiten de Open categorie vallen, vallen in de Specific categorie. Voorbeelden: vliegen in stedelijk gebied, dichter dan de wettelijke afstand bij mensen, hoger dan 120 meter, met drones boven de 25 kilogram of buiten het zicht van de piloot (BVLOS). Dit is de categorie waarin Kiwi Aerial Shots als gecertificeerd dronebedrijf opereert, met een EASA Specific Category operations licence onder nummer NLD-OAT-026.
Binnen de Specific categorie zijn er drie routes voor operationele goedkeuring:
STS, de Standaard Scenario’s. De vlucht valt volledig binnen een vooraf door het ministerie vastgesteld standaard scenario. Het bedrijf hoeft geen aparte risicoanalyse in te dienen per vlucht, maar heeft wel een eenmalige goedkeuring van IL&T nodig voor het operationele handboek.
PDRA, de Pre-Defined Risk Assessment. Het bedrijf stelt per vluchttype een risicoanalyse op die goedgekeurd wordt door IL&T. De analyse werkt met twee assen: de GRC (Ground Risk Class) voor risico’s op de grond, en de ARC (Air Risk Class) voor risico’s in het luchtruim. Pas na goedkeuring mag de vlucht worden uitgevoerd.
SORA, de Specific Operation Risk Assessment. De meest uitgebreide route, bedoeld voor complexe operaties. Het bedrijf omschrijft apparatuur, mitigerende maatregelen en werkt de SAIL uit: de Specific Assurance and Integrity Levels (I tot VI). Op basis van het SAIL-niveau worden de OSO’s opgesteld: de Operational Safety Objectives die de risico’s op het gebied van piloot, machine en organisatie afdekken.
ALTMOC EN ENHANCED CONTAINMENT
Voor operaties in stedelijk gebied of dicht bij mensen werken Specific-categorie bedrijven vaak met een AltMoC: een Alternative Means of Compliance. Dit zijn specifiek goedgekeurde mitigerende maatregelen die aantonen dat de vlucht veilig uitgevoerd kan worden, ook als de standaard veiligheidsnormen niet op conventionele wijze gehaald worden. Een veel gebruikte AltMoC is Enhanced Containment: een combinatie van technische en procedurele maatregelen die de kans op een ongecontroleerde noodlanding buiten het vlieggebied drastisch verminderen. Denk aan geofencing, redundante systemen en getrainde spotters.
Voor producties in Amsterdam of Rotterdam waarbij we dicht bij acteurs of publiek vliegen, is onze goedgekeurde AltMoC de basis waarop IL&T toestemming verleent voor de vlucht.
PROFESSIONELE VOORBEREIDING: VLUCHTPLAN EN MITIGERENDE MAATREGELEN
Een vlucht in de Specific categorie begint op kantoor, niet op locatie. Onderdeel van ons goedgekeurde operationele handboek is een verplicht vluchtplan per productie. Daarin leggen we de vliegzone vast, de maximale vluchthoogte, het aantal personen in het vlieggebied, de communicatielijnen met de luchtverkeersleiding en de procedures bij een noodlanding of technische storing.
Op locatie werken we met een vaste checklist: van de pre-flight inspectie van de drone en accu’s tot de weersomstandigheden, windsnelheid en zichtbaarheid. Die checklist is geen formaliteit, maar een vereiste uit ons handboek en een onderdeel van onze EASA-certificering.
Mitigerende maatregelen zijn de fysieke en procedurele maatregelen die het risico voor mensen op de grond beperken. Bij professionele producties betekent dat in de praktijk: pionnen en linten die de vliegzone duidelijk markeren, hesjes voor grondpersoneel dat actief betrokken is bij de vlucht, en een brandblusser die standaard op elke vlieglocatie aanwezig is.
Bij grotere producties in de publieke ruimte, denk aan een TVC op de Dam of een speelfilm met straatscènes in Rotterdam, werken we samen met de gemeente en de productie om het vlieggebied te beveiligen. Dat kan betekenen dat straten tijdelijk worden afgezet, dat omstanders buiten een bepaalde radius worden gehouden door productiepersoneel, of dat er extra spotters aanwezig zijn op de hoeken van het vlieggebied. Al deze maatregelen zijn onderdeel van het goedgekeurde operationele plan dat vooraf bij IL&T wordt ingediend of valt binnen onze bestaande AltMoC-goedkeuring.
Deze voorbereiding kost tijd en menskracht, maar is ook precies wat het verschil maakt tussen een professionele productie die veilig en zonder incidenten verloopt, en een vlucht die risico’s meebrengt voor crew, cast en publiek.
DCRO: DE ORGANISATIE ACHTER DE SPECIFIC CERTIFICERING
De DCRO, Drone Certified Remote Operators, is de Nederlandse brancheorganisatie voor Specific-categorie dronebedrijven. De DCRO ondersteunt bedrijven bij het opstellen en onderhouden van hun operationele handboeken en houdt toezicht op de kwaliteitsstandaard binnen de sector. Als gecertificeerd Specific-categorie bedrijf is Kiwi Aerial Shots lid van de DCRO.
Meer informatie vind je op de DCRO website
VRAGEN EN CONTACT
Voor de meest actuele regelgeving verwijs je altijd naar de officiële bronnen: IL&T via ilent.nl en DroneWatch via dronewatch.nl. Aan de informatie op deze pagina kunnen geen rechten worden ontleend; regelgeving wijzigt regelmatig.
Ben je op zoek naar een gecertificeerd dronebedrijf voor een professionele productie in Nederland of daarbuiten? Neem contact op via het formulier hieronder of bekijk onze diensten op de homepagina.
Officiële informatie: IL&T drone pagina
DISCLAIMER
Aan bovenstaande informatie kunnen geen rechten worden verleend. Ook kan het zijn dat er nieuwe wetten en regels zijn ingevoerd die niet genoemd worden op deze pagina.
